Co zrobić, żeby oczy przestały łzawić?

Łzawienie oczu najczęściej oznacza, że powierzchnia oka jest podrażniona, przesuszona albo gorzej odprowadza łzy. Samo pojawienie się łez nie mówi jeszcze, czy problem jest błahy, czy wymaga szybkiej konsultacji. Znaczenie mają objawy towarzyszące, czas trwania oraz to, czy łzawi jedno oko, czy oba. W praktyce trzeba najpierw ocenić, co wywołało objaw, a dopiero potem wybierać sposób postępowania.

Dlaczego oczy łzawią i co to oznacza?

Oczy łzawią wtedy, gdy coś drażni ich powierzchnię, oko jest przesuszone, pojawia się alergia albo łzy odpływają zbyt słabo. Najczęściej dzieje się tak przy wietrze, dymie, kurzu, klimatyzacji, długiej pracy przy ekranie, niewyspaniu albo rzadkim mruganiu. Czasem łzawienie wywołuje też ciało obce, a czasem suche oko, które paradoksalnie daje nadmiar łez.

O tym, co stoi za łzawieniem, najlepiej mówią objawy towarzyszące. To one podpowiadają, czy bardziej pasuje podrażnienie, alergia, stan zapalny albo problem z odpływem łez.

  • swędzenie, obrzęk i wodnista wydzielina,
  • pieczenie, zaczerwienienie i sklejanie powiek,
  • ból albo światłowstręt,
  • zamazane widzenie,
  • łzawienie jednego oka,
  • objaw, który nie mija.

Łzawienie oczu jako reakcja obronna organizmu

Łzawienie jest reakcją obronną, bo oko próbuje wypłukać drażniącą substancję i zabezpieczyć swoją powierzchnię. Dlatego po kontakcie z dymem, kurzem lub wiatrem łez bywa nagle więcej. Podobnie dzieje się przy przesuszeniu, gdy powierzchnia oka jest niestabilna i organizm odpowiada odruchem łzawienia.

W praktyce pierwszym krokiem jest usunięcie czynnika drażniącego i odciążenie oczu. Jeśli oko łzawi dlatego, że jest przesuszone, samo wycieranie łez nie rozwiązuje problemu. Pomaga przerwa od ekranu, częstsze mruganie, odpoczynek i higiena powiek, a przy pieczeniu po soczewkach — czasowe ich odstawienie. Nie należy też pocierać oczu ani sięgać po przypadkowe krople.

Jakie czynniki zewnętrzne mogą powodować łzawienie oczu?

Łzawienie często wywołują wiatr, dym, kurz, klimatyzacja i długie patrzenie w ekran. Te czynniki podrażniają powierzchnię oka albo nasilają jej przesuszenie. Wtedy organizm uruchamia odruch obronny i produkuje więcej łez. Dlatego łzawienie nie zawsze oznacza nadmiar nawilżenia, lecz bywa skutkiem suchości.

  • wiatr i zimne powietrze,
  • dym tytoniowy i inne drażniące opary,
  • kurz i zanieczyszczenia w powietrzu,
  • klimatyzacja i suche powietrze,
  • długa praca przy ekranie i rzadkie mruganie,
  • niewyspanie i zmęczenie oczu,
  • ciało obce lub soczewki noszone mimo pieczenia.

W praktyce liczy się moment pojawiania się objawu. Jeśli oczy łzawią głównie na dworze, w zadymionym miejscu albo przy komputerze, przyczyna bywa środowiskowa. Najbardziej pomaga szybkie usunięcie wyzwalacza, przerwa od ekranu, częstsze mruganie i czasowe odstawienie soczewek, jeśli oczy pieką.

Jednostronne łzawienie po nagłym podrażnieniu wymaga większej ostrożności. Taki obraz może pasować do ciała obcego lub miejscowego drażnienia. W takiej sytuacji nie wolno trzeć oka, bo łatwo nasilić problem.

Rola alergii w nadmiernym łzawieniu oczu

Alergia często powoduje łzawienie razem ze swędzeniem, obrzękiem i wodnistą wydzieliną. Taki zestaw objawów bardziej pasuje do reakcji uczuleniowej niż do zwykłego zmęczenia oczu. Dolegliwości bywają sezonowe albo pojawiają się po kontakcie z konkretnym czynnikiem drażniącym.

Jeśli najbardziej dokucza swędzenie, a łzy są wodniste, alergia jest bardziej prawdopodobna niż zakażenie z gęstą wydzieliną. To ważna różnica, bo sam objaw łzawienia nie wystarcza do rozpoznania przyczyny. Znaczenie ma też to, czy problem dotyczy obu oczu i czy wraca w podobnych okolicznościach.

Przy podejrzeniu alergii najważniejsze jest ograniczenie kontaktu z czynnikiem, który nasila objaw. Nie należy pocierać oczu ani dotykać ich brudnymi rękami. Jeśli dodatkowo przeszkadzają soczewki, lepiej zrobić od nich przerwę, aż podrażnienie się wyciszy.

Obraz niepasujący do alergii wymaga większej czujności. Ból, światłowstręt, duże zaczerwienienie, sklejanie powiek albo przewlekły objaw przemawiają za inną przyczyną. Wtedy potrzebna jest ocena specjalisty.

Jak infekcje i stany zapalne wpływają na łzawienie oczu?

Infekcja lub stan zapalny zwykle powodują łzawienie razem z zaczerwienieniem, pieczeniem, wydzieliną i sklejaniem powiek. Taki obraz mniej pasuje do zwykłego podrażnienia po ekranie czy wietrze. Łzy są wtedy częścią reakcji oka, ale nie są jedynym problemem. W praktyce znaczenie ma to, czy objaw szybko narasta i czy pojawia się gęstsza wydzielina.

Jeśli do łzawienia dołącza ból, światłowstręt albo zamazane widzenie, potrzebna jest większa ostrożność. Nie warto wtedy leczyć się przypadkowymi kroplami ani dalej męczyć oczu soczewkami. Duże zaczerwienienie, ropna wydzielina lub nagłe pogorszenie widzenia wymagają oceny specjalisty. Tak samo trzeba postąpić, gdy objaw nie mija lub dotyczy jednego oka.

Praktyczne wskazówki, jak złagodzić nadmierne łzawienie oczu

Nadmierne łzawienie najłatwiej złagodzić przez usunięcie czynnika, który drażni oko, i krótkie odciążenie wzroku. Gdy problem zaczyna się przy komputerze, pomaga przerwa, częstsze mruganie i odpoczynek. Gdy oczy pieką po soczewkach, najlepiej na jakiś czas je odstawić. Jeśli łzy pojawiają się przez suchość i podrażnienie, samo wycieranie oczu zwykle nie wystarcza.

  • odejdź od dymu, kurzu lub nawiewu klimatyzacji,
  • zrób przerwę od ekranu i patrz chwilę w dal,
  • mrugaj częściej, gdy długo czytasz lub pracujesz przy monitorze,
  • odpocznij, jeśli oczy są zmęczone lub jesteś niewyspany,
  • dbaj o higienę powiek, gdy ich brzegi są podrażnione,
  • zdejmij soczewki, jeśli pojawia się pieczenie lub gorsza tolerancja.

Są też rzeczy, które łatwo pogarszają objaw. Nie pocieraj oczu i nie dotykaj ich brudnymi rękami. Nie noś dalej soczewek mimo pieczenia i nie sięgaj po przypadkowe krople. Jeśli mimo tych działań łzawienie trwa, wraca lub wyraźnie utrudnia czytanie, pracę przy ekranie albo prowadzenie, trzeba szukać przyczyny dalej.

Kiedy łzawienie oczu wymaga konsultacji z lekarzem?

Konsultacja z lekarzem jest potrzebna, gdy łzawieniu towarzyszy ból, światłowstręt, duże zaczerwienienie albo nagłe pogorszenie widzenia. Szybkiej oceny wymaga też uraz oka oraz ropna wydzielina. Taki obraz nie pasuje do zwykłego zmęczenia oczu po ekranie czy wietrze. Zwlekanie może utrudnić ocenę przyczyny i nasilić dolegliwości.

  • silny ból oka,
  • uraz oka,
  • nagłe pogorszenie widzenia,
  • duże zaczerwienienie,
  • ropna wydzielina lub sklejanie powiek,
  • światłowstręt,
  • objaw, który utrzymuje się przewlekle.

Oceny specjalisty wymaga też łzawienie jednego oka, które wraca lub nie ustępuje. Taki przebieg może wiązać się z problemem powieki, brzegów powiek albo odpływu łez. Jeśli łzy stale zamazują obraz, utrudniają czytanie, pracę przy ekranie, prowadzenie lub noszenie soczewek, nie warto odkładać wizyty. To praktyczny sygnał, że sam objaw zaczął realnie zaburzać codzienne funkcjonowanie.

Nadzór merytoryczny

Tekst został przygotowany pod nadzorem:

Łukasz Szczotka – optometrysta Soczewki24

Łukasz Szczotka

Optometrysta Soczewki24

W branży od prawie 20 lat. Ukończył Inżynierię Biomedyczną (Optyka Biomedyczna) oraz studia podyplomowe z optometrii. Zrzeszony w Polskim Towarzystwie Optometrii i Optyki (profil specjalisty: NO17719). W Soczewki24 odpowiada m.in. za nadzór merytoryczny treści oraz wsparcie eksperckie.

Zobacz wybrane treści, w których jest autorem lub sprawuje nadzór merytoryczny